1. Trang chủ
2. Tin tức pháp lý
3. Xin giảm án

Xin giảm án — Thủ tục thi hành án hình sự 2026

1. 5 hình thức “giảm án” trong pháp luật

“Giảm án” là khái niệm phổ thông. Pháp luật quy định 5 hình thức cụ thể:

Hình thức 1 — Giảm mức hình phạt tù (Điều 63 BLHS)

• Áp dụng cho người đang chấp hành án tù
• Giảm thời hạn còn lại
• Vẫn phải chấp hành tiếp phần án còn lại
• Có thể được xét NHIỀU LẦN trong thời gian thụ án

Hình thức 2 — Tha tù trước thời hạn có điều kiện (Điều 64 BLHS)

• Cho phép người bị kết án RỜI TRẠI trước hạn
• Nhưng phải chịu thời gian THỬ THÁCH tại địa phương
• Nếu vi phạm → phải chấp hành phần án còn lại
• Đây là “GẦN NHƯ ĐƯỢC TỰ DO” trong khi vẫn chịu quản lý

Hình thức 3 — Đặc xá

• Chính sách khoan hồng của Chủ tịch nước
• Áp dụng vào các dịp trọng đại của đất nước: 2/9, Tết Nguyên đán, kỷ niệm lớn
• Có thể MIỄN TOÀN BỘ hoặc GIẢM án còn lại
• Xét trên diện rộng cho nhiều người

Hình thức 4 — Đại xá

• Do Quốc hội quyết định
• Áp dụng cho một số loại tội phạm
• Rất HIẾM – vài chục năm mới có 1 lần
• Miễn hình phạt hoàn toàn

Hình thức 5 — Xóa án tích (Điều 69-73 BLHS)

• Áp dụng sau khi ĐÃ HOÀN THÀNH thi hành án
• Xóa “tiền án” khỏi lý lịch tư pháp
• Sau khi xóa: coi như KHÔNG có tiền án
• Giúp tái hòa nhập xã hội, xin việc

2. Điều 63 – Giảm mức hình phạt tù

3 Điều kiện BẮT BUỘC

Điều kiện 1 — Về thời gian đã thi hành

• Tù có thời hạn: đã thi hành ít nhất 1/3 mức án
  • VD: án 6 năm → phải thi hành ít nhất 2 năm mới xin được
  • VD: án 3 năm → phải thi hành ít nhất 1 năm
• Án chung thân được giảm xuống có thời hạn: đã thi hành 1/4 mức án
• Đối với tội đặc biệt nghiêm trọng: cần thi hành 2/3 mức án

Điều kiện 2 — Về tiến bộ cải tạo

• Chấp hành tốt nội quy trại giam
• Có ý thức lao động, học tập
• Được xếp loại KHÁ trở lên trong 3 quý liên tiếp
• Không vi phạm kỷ luật nghiêm trọng
• Có tinh thần giúp đỡ người khác

Điều kiện 3 — Về nghĩa vụ dân sự

• Đã bồi thường một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ dân sự
• Hoặc có cam kết bồi thường + gia đình chứng thực
• Không cố tình lẩn tránh trách nhiệm dân sự

Mức giảm cụ thể

• Mỗi lần giảm không quá 1/3 phần án còn lại
• Tổng cộng giảm không quá 1/2 mức án đã tuyên
• Có thể xét NHIỀU LẦN (sau mỗi lần giảm 1 năm mới được xét tiếp)
• VD: án 6 năm, sau 2 năm được giảm 1 năm 4 tháng → chỉ cần thi hành thêm 2 năm 8 tháng thay vì 4 năm

Trường hợp KHÔNG được giảm

• Đang bị kỷ luật
• Đang chấp hành hình phạt bổ sung (tước quyền công dân, cấm cư trú…)
• Chưa bồi thường dân sự dù có khả năng
• Trốn trại (dù bị bắt lại)
• Có vi phạm nghiêm trọng gần đây

3. Điều 64 – Tha tù trước thời hạn có điều kiện

Đây là chính sách MẠNH NHẤT so với giảm mức án. Người được tha có thể RỜI TRẠI về địa phương.

Điều kiện

• Tù có thời hạn dưới 15 năm: đã thi hành ít nhất 1/2 mức án
• Tù có thời hạn từ 15 năm trở lên: đã thi hành ít nhất 15 năm
• Chung thân được giảm: đã thi hành ít nhất 15 năm
• Chấp hành tốt (xếp loại KHÁ trở lên trong 3 quý)
• Đã bồi thường dân sự
• Có nơi cư trú rõ ràng
• Có gia đình hoặc tổ chức bảo lãnh

Thời gian thử thách

• Bằng phần án tù còn lại chưa thi hành
• VD: án 8 năm, thi hành 4 năm được tha → thử thách 4 năm
• Trong thời gian thử thách: chịu quản lý của UBND xã/phường
• Định kỳ báo cáo với Công an xã
• Không được đi khỏi nơi cư trú quá 30 ngày mà không xin phép

Trường hợp bị THU HỒI

• Cố ý vi phạm pháp luật (bị kết án mới)
• Cố ý vi phạm nghĩa vụ trong thời gian thử thách
• Bỏ khỏi nơi cư trú
• → Phải chấp hành phần án tù còn lại

Trường hợp KHÔNG được tha

• Tội đặc biệt nghiêm trọng: giết người có tổ chức, ma túy lớn, khủng bố
• Tội xâm phạm an ninh quốc gia
• Tái phạm nguy hiểm
• Bị kết án chung thân chưa được giảm
• Đang bị kỷ luật

4. Đặc xá – Chính sách khoan hồng

Theo Luật Đặc xá 2018, đặc xá là chính sách khoan hồng của Chủ tịch nước.

Đặc xá NHÂN DỊP LỄ LỚN

• Quốc khánh 2/9
• Tết Nguyên đán
• Kỷ niệm ngày Giải phóng miền Nam 30/4
• Các dịp trọng đại khác của đất nước

Điều kiện được đặc xá

• Đã chấp hành ít nhất 1/3 thời hạn tù có thời hạn
• Hoặc 12 năm với án chung thân được giảm
• Chấp hành tốt (xếp loại KHÁ trở lên)
• Đã bồi thường nghĩa vụ dân sự
• Có nơi cư trú rõ ràng khi ra tù
• Là công dân Việt Nam (có ngoại lệ)

Ưu tiên đặc biệt cho:

• Người già trên 70 tuổi
• Phụ nữ đang mang thai, nuôi con nhỏ dưới 36 tháng
• Người có công với cách mạng
• Người có bệnh nặng, hiểm nghèo
• Người có công lớn với đất nước
• Người là lao động chính duy nhất của gia đình khó khăn

Trường hợp KHÔNG được đặc xá

• Tội xâm phạm an ninh quốc gia
• Tội đặc biệt nghiêm trọng: giết người có tổ chức, ma túy lớn
• Tái phạm nguy hiểm
• Đang có án mới chưa thi hành
• Chưa bồi thường dân sự dù có khả năng
• Bị kỷ luật trong 12 tháng gần nhất

5. Xóa án tích

Theo Điều 69-73 BLHS 2015, xóa án tích là việc xóa “tiền án” khỏi lý lịch tư pháp.

5 hình thức xóa án tích

a) Xóa án tích ĐƯƠNG NHIÊN (Điều 70)

• Sau khi chấp hành xong hình phạt + thời gian thử thách
• Không cần làm thủ tục xin
• Tự động được xóa sau thời gian:
  • 1 năm: hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ
  • 2 năm: tù đến 5 năm
  • 3 năm: tù 5-15 năm
  • 5 năm: tù trên 15 năm, chung thân được giảm
• Trong thời gian đó không phạm tội mới

b) Xóa án tích THEO QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA (Điều 71)

• Áp dụng cho tội xâm phạm an ninh quốc gia và tội phá hòa bình
• Phải làm đơn xin
• Sau thời gian: 3-7 năm tùy tội

c) Xóa án tích ĐẶC BIỆT (Điều 72)

• Áp dụng cho người có nhiều đóng góp cho xã hội
• Có thể xóa TRƯỚC THỜI HẠN
• Phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền

d) Xóa án tích cho NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN (Điều 107)

• Thời gian rút ngắn 1/2 so với người trưởng thành
• Có thể xóa tự động khi đủ 18 tuổi (với một số tội)
• Bảo vệ tương lai của người trẻ

e) Xóa án tích khi có ĐẶC XÁ, ĐẠI XÁ

• Nếu được đặc xá miễn toàn bộ → xóa án tích ngay
• Đại xá luôn kèm xóa án tích

Ý nghĩa của xóa án tích

• Coi như KHÔNG có tiền án
• Không phải khai báo khi xin việc, làm thủ tục
• Được cấp Phiếu Lý lịch tư pháp SỐ 1 (không có án)
• Được khôi phục các quyền công dân đã bị hạn chế
• Không bị coi là “tái phạm” khi phạm tội mới

6. Quy trình xin giảm án

Bước 1 — Chuẩn bị hồ sơ (trong trại)

• Đơn xin giảm án của người bị kết án
• Bản tự nhận xét về quá trình cải tạo
• Xác nhận xếp loại của trại giam
• Cam kết bồi thường nghĩa vụ dân sự
• Đơn của gia đình cam kết bảo lãnh, giúp đỡ
• Giấy chứng nhận hoàn cảnh đặc biệt (nếu có)

Bước 2 — Trại giam đề nghị

• Ban Giám thị Trại giam xét đề nghị
• Lập Danh sách người đủ điều kiện
• Chuyển hồ sơ lên TAND cấp tỉnh nơi có Trại giam
• Thời gian: 30-45 ngày

Bước 3 — TAND xét

• TAND cấp tỉnh mở phiên họp xét giảm án
• Có sự tham gia của Viện Kiểm sát, đại diện Trại giam
• Xem xét hồ sơ + phát biểu ý kiến các bên
• Ra Quyết định giảm án (hoặc từ chối)
• Thời gian: 15-30 ngày

Bước 4 — Công bố Quyết định

• Gửi Quyết định về Trại giam
• Thông báo cho người được giảm án
• Cập nhật thời hạn thi hành mới
• Nếu là Tha tù trước hạn: chuẩn bị hồ sơ để ra trại

Bước 5 — Khiếu nại (nếu từ chối)

• Có quyền khiếu nại lên TAND cấp cao trong 15 ngày
• Nếu vẫn từ chối → chờ đợt xét tiếp theo (6 tháng sau)
• Có thể tiếp tục cải thiện xếp loại + bồi thường thêm

Lịch xét giảm án

• Đợt 1: tháng 3-4 (công bố dịp 30/4)
• Đợt 2: tháng 8-9 (công bố dịp 2/9)
• Đặc xá: đột xuất theo Quyết định của Chủ tịch nước
• Trường hợp đặc biệt: có thể xét ngoài lịch

7. Vai trò của gia đình

Trách nhiệm bồi thường dân sự

• Người trong trại KHÔNG có thu nhập → gia đình phải hỗ trợ bồi thường
• Bồi thường ĐẦY ĐỦ là yếu tố QUAN TRỌNG NHẤT để xin giảm án
• Có thể bồi thường một phần + cam kết trả dần
• Lấy biên lai bồi thường làm chứng cứ

Hỗ trợ cải tạo

• Thăm thân thường xuyên (theo quy định trại)
• Gửi tiền + đồ dùng để cải thiện điều kiện sinh hoạt
• Động viên tinh thần, giữ liên lạc thư từ
• Giữ mối quan hệ để có động lực cải tạo

Chuẩn bị hồ sơ hỗ trợ

• Đơn cam kết bảo lãnh khi ra trại
• Xác nhận nơi cư trú ổn định
• Cam kết có việc làm hoặc kế hoạch tái hòa nhập
• Đơn của địa phương, đoàn thể
• Giấy chứng nhận hoàn cảnh: có con nhỏ, cha mẹ già, bệnh nặng

Thuê luật sư hỗ trợ

• Luật sư có thể vào trại tư vấn
• Hỗ trợ soạn đơn xin đúng thủ tục
• Đại diện tại phiên họp TAND
• Khiếu nại nếu bị từ chối
• Kết nối với Ban Giám thị Trại giam để hiểu quy trình

8. Sai lầm thường gặp

Sai lầm 1 — Đợi Trại giam chủ động

• Trại giam quản lý HÀNG NGHÌN người → không thể chủ động cho từng người
• Người bị kết án PHẢI viết đơn
• Gia đình PHẢI nhắc nhở và hỗ trợ
• Không có đơn = không được xét

Sai lầm 2 — Không bồi thường dân sự

• Đây là ĐIỀU KIỆN BẮT BUỘC
• Không bồi thường = KHÔNG được giảm
• Ngay cả khi chấp hành tốt trong trại
• Gia đình cần thu xếp tiền bồi thường sớm

Sai lầm 3 — Vi phạm kỷ luật trong trại

• Đánh nhau, cãi vã với cán bộ, phạm nhân khác
• Từ chối lao động, học tập
• Không hợp tác với quản lý
• → Bị xếp loại KÉM → KHÔNG được giảm

Sai lầm 4 — Kỳ vọng quá cao

• Giảm án CÓ GIỚI HẠN: tối đa 1/2 mức án đã tuyên
• Không thể giảm toàn bộ trừ khi đặc xá
• Mỗi lần giảm cần cách nhau ít nhất 1 năm
• Đừng thất vọng nếu chỉ được giảm 6-12 tháng

Sai lầm 5 — Không có luật sư hỗ trợ

• Không hiểu quy trình → làm sai thủ tục
• Không biết cách soạn đơn thuyết phục
• Không có đại diện tại phiên họp TAND
• Bỏ lỡ cơ hội khiếu nại

Sai lầm 6 — Vi phạm trong thời gian thử thách (Điều 64)

• Được tha rồi lại phạm tội mới
• Bỏ khỏi nơi cư trú không xin phép
• Không báo cáo với Công an xã
• → THU HỒI quyết định tha, phải vào trại chấp hành tiếp

9. Bảng giá dịch vụ tại Luật Danh Thị

Câu hỏi thường gặp

Người thân đang thụ án 6 năm, đã 2 năm – có xin giảm được không?

CÓ. Đã thi hành 2/6 = 1/3 mức án → ĐỦ ĐIỀU KIỆN thời gian theo Điều 63 BLHS. Cần thêm: (1) Xếp loại KHÁ trở lên trong 3 quý gần nhất. (2) Đã bồi thường một phần nghĩa vụ dân sự. (3) Không vi phạm kỷ luật nghiêm trọng. Khả năng được giảm: 60-80% nếu có đủ điều kiện. Mức giảm dự kiến: 6-16 tháng (không quá 1/3 phần án còn lại – tức là dưới 16 tháng của 4 năm còn lại). Nếu chấp hành tốt → có thể được giảm NHIỀU LẦN. Sau 3 năm (nếu được giảm 1 năm), có thể xét TỰ TỰ TÙ TRƯỚC HẠN theo Điều 64 (đã thi hành 1/2 mức án). Khuyến nghị: (1) Gia đình hỗ trợ bồi thường ĐẦY ĐỦ. (2) Người bị kết án cố gắng xếp loại TỐT. (3) Thuê luật sư hỗ trợ.

Đặc xá 2/9 hàng năm – ai được xét?

Đặc xá 2/9 KHÔNG PHẢI năm nào cũng có. Chủ tịch nước quyết định từng đợt. Điều kiện chung: (1) Đã chấp hành ít nhất 1/3 thời hạn tù. (2) Xếp loại KHÁ trở lên. (3) Đã bồi thường nghĩa vụ dân sự. (4) Có nơi cư trú rõ ràng. Ưu tiên đặc biệt: người già 70+, phụ nữ mang thai/nuôi con nhỏ, người có công cách mạng, bệnh hiểm nghèo, lao động chính duy nhất. KHÔNG xét đặc xá cho: tội an ninh quốc gia, tội đặc biệt nghiêm trọng (giết người có tổ chức, ma túy lớn), tái phạm nguy hiểm. Quy trình tự động: Trại giam đề nghị → Hội đồng tư vấn đặc xá xét → Chủ tịch nước ký. Gia đình có thể làm đơn nhấn mạnh hoàn cảnh đặc biệt để tăng khả năng.

Sau bao lâu án tự động được xóa tích?

Theo Điều 70 BLHS 2015 – xóa án tích ĐƯƠNG NHIÊN (tự động): (1) Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ: 1 năm sau khi chấp hành xong. (2) Tù đến 5 năm: 2 năm. (3) Tù 5-15 năm: 3 năm. (4) Tù trên 15 năm, chung thân được giảm: 5 năm. Điều kiện: KHÔNG PHẠM TỘI MỚI trong thời gian đó. Nếu phạm tội mới → thời gian bị RESET và tính lại từ đầu. Đối với người dưới 18 tuổi: thời gian được rút ngắn 1/2. Đối với án treo: tính từ khi hết thời gian thử thách. Xóa án tích thủ tục: xin Phiếu Lý lịch tư pháp SỐ 1 tại Sở Tư pháp – nếu đã đủ thời gian, sẽ được cấp Phiếu KHÔNG có án. Nếu cần XÓA SỚM hơn → xin theo Điều 71-72 BLHS (đặc biệt).

Luật sư có được vào trại tư vấn không?

CÓ. Theo Luật Thi hành án hình sự 2019 + Luật Luật sư 2006, luật sư có QUYỀN vào Trại giam tư vấn cho người bị kết án. Điều kiện: (1) Có Giấy giới thiệu của Luật sư + Thẻ luật sư. (2) Được người bị kết án đồng ý (ký hợp đồng dịch vụ). (3) Được Ban Giám thị Trại giam đồng ý lịch thăm. (4) Được người thân yêu cầu (thường qua ủy quyền). Thời gian tư vấn: thường 1-2 giờ, trong khu vực riêng dành cho luật sư. Nội dung: (1) Tư vấn xin giảm án. (2) Hướng dẫn soạn đơn. (3) Tư vấn quyền lợi. (4) Chuẩn bị hồ sơ. Chi phí: có trong Gói dịch vụ (12.9M đã bao gồm 1-2 lần vào trại). Đây là quyền quan trọng để bảo vệ người bị kết án – không nên bỏ qua.

Sự khác nhau giữa Giảm án (Điều 63) và Tha tù trước hạn (Điều 64)?

KHÁC NHAU CƠ BẢN: (1) Điều 63 – Giảm mức án: Chỉ GIẢM thời gian, người bị kết án VẪN Ở TRONG TRẠI, tiếp tục chấp hành phần án còn lại (đã giảm). VD: án 6 năm được giảm 1 năm → còn 5 năm phải thi hành trong trại. (2) Điều 64 – Tha tù trước hạn: RA KHỎI TRẠI về địa phương, chịu thời gian THỬ THÁCH bằng phần án tù còn lại. VD: án 8 năm, thi hành 4 năm được tha → về nhà, chịu thử thách 4 năm dưới quản lý UBND xã. Điều 64 TỐT HƠN nhiều vì được TỰ DO nhưng ĐIỀU KIỆN CHẶT HƠN (phải thi hành 1/2 án + không thuộc tội đặc biệt nghiêm trọng + có nơi cư trú rõ ràng). Chiến lược: xin Điều 63 trước để giảm thời gian, sau khi thi hành đủ 1/2 → xin Điều 64 để về nhà sớm.

Bị từ chối giảm án – phải làm gì tiếp theo?

4 BƯỚC: (1) Đọc kỹ Quyết định từ chối để hiểu LÝ DO chính: xếp loại chưa đạt? Chưa bồi thường? Chưa đủ thời gian? Có vi phạm mới? (2) Khắc phục lý do: nếu do chưa bồi thường → gia đình thu xếp tiền. Nếu do xếp loại → phấn đấu quý tiếp theo. Nếu do vi phạm → tránh vi phạm mới. (3) Khiếu nại Quyết định lên TAND cấp cao trong 15 ngày nếu cho rằng Quyết định không đúng luật. (4) Chờ đợt xét tiếp theo (thường sau 6 tháng): tiếp tục cải thiện + đơn mới. (5) Xét khả năng khác: nếu không được giảm án thông thường, có thể tìm cơ hội đặc xá (dịp lễ lớn) hoặc xin xét trường hợp đặc biệt. LƯU Ý: bị từ chối 1 lần KHÔNG có nghĩa là mất cơ hội – có thể xin lại nhiều lần. Kiên trì + cải thiện là chìa khóa.