1. Trang chủ
2. Tin tức pháp lý
3. Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản — Điều 175 BLHS 2026

1. Định nghĩa Điều 175 BLHS

Yếu tố cấu thành tội phạm

Theo Điều 175 BLHS 2015 (sửa đổi 2017), tội “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” có 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1 — NHẬN TÀI SẢN HỢP PHÁP

• Vay tiền, mượn tài sản từ người khác
• Thuê tài sản (xe, nhà, thiết bị)
• Nhận giữ hộ tài sản
• Nhận uỷ thác quản lý tài sản
• Nhận đặt cọc, tạm ứng để thực hiện công việc
• Có hợp đồng, giấy tờ rõ ràng
• Không có gian dối khi ký kết

Giai đoạn 2 — CỐ Ý CHIẾM ĐOẠT

• Bỏ trốn: đi khỏi nơi cư trú, cắt liên lạc
• Đến hạn không trả dù có khả năng trả
• Dùng tài sản vào mục đích bất hợp pháp (đánh bạc, ma túy)
• Không có khả năng trả do đã dùng tài sản vào việc rủi ro cao (đầu tư mạo hiểm, cho vay lại)
• Chuyển nhượng, thế chấp tài sản của người khác cho người thứ 3

2. So sánh Điều 174 vs Điều 175

Ví dụ phân biệt

Ví dụ Điều 174 (Lừa đảo): A giả tài liệu, khai gian về khả năng trả nợ, dùng CCCD giả để vay B 500 triệu. Ngay từ đầu A đã KHÔNG có ý định trả. → LỪA ĐẢO Điều 174.

Ví dụ Điều 175 (Lạm dụng tín nhiệm): A vay B 500 triệu HỢP PHÁP, có hợp đồng, cam kết trả. Sau đó A dùng tiền đầu tư bitcoin thất bại → không có khả năng trả. Đến hạn A bỏ trốn khỏi nơi cư trú. → LẠM DỤNG TÍN NHIỆM Điều 175.

3. Khung hình phạt Điều 175

Khoản 1 — Cải tạo hoặc tù 6 tháng – 3 năm

• Chiếm đoạt 4 triệu đến dưới 50 triệu
• Hoặc dưới 4 triệu nhưng đã bị xử phạt hành chính chưa xóa
• Hoặc dưới 4 triệu nhưng có tiền án chưa xóa
• Hoặc dưới 4 triệu nhưng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự
• Hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại

Khoản 2 — Tù 2 – 7 năm

• Có tổ chức
• Có tính chất chuyên nghiệp
• Chiếm đoạt 50 triệu đến dưới 200 triệu
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
• Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức
• Dùng thủ đoạn xảo quyệt
• Tái phạm nguy hiểm

Khoản 3 — Tù 5 – 12 năm

• Chiếm đoạt 200 triệu đến dưới 500 triệu
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình

Khoản 4 — Tù 12 – 20 năm

• Chiếm đoạt từ 500 triệu trở lên
• Đây là mức án cao nhất
• KHÔNG có tù chung thân hay tử hình (khác Điều 174)

Hình phạt bổ sung

• Phạt tiền 10 – 100 triệu (bổ sung)
• Cấm hành nghề, đảm nhiệm chức vụ 1 – 5 năm
• Tịch thu tài sản (một phần hoặc toàn bộ)
• Buộc bồi thường thiệt hại

4. Dấu hiệu “cố ý chiếm đoạt”

Theo Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP, các dấu hiệu chứng minh ý định chiếm đoạt:

Dấu hiệu 1 — Bỏ trốn

• Bỏ đi khỏi nơi cư trú không thông báo
• Chuyển đến nơi khác không cung cấp địa chỉ mới
• Cắt liên lạc: đổi số điện thoại, chặn Zalo, Facebook
• Trốn ra nước ngoài
• Che giấu thông tin khi cơ quan liên hệ

Dấu hiệu 2 — Có khả năng nhưng cố tình không trả

• Có thu nhập đều đặn nhưng không chuyển trả
• Có tài sản đứng tên nhưng không thanh lý để trả
• Chi tiêu xa xỉ trong khi không trả nợ
• Tránh né gặp mặt người cho vay
• Hứa hẹn nhiều lần rồi không thực hiện

Dấu hiệu 3 — Dùng vào mục đích bất hợp pháp

• Dùng tiền vay để đánh bạc
• Dùng để mua ma túy, hàng cấm
• Dùng để tài trợ hoạt động bất hợp pháp
• Dùng để cho vay nặng lãi
• Dùng vào các hoạt động phạm tội

Dấu hiệu 4 — Không có khả năng trả do sử dụng bất cẩn

• Đầu tư mạo hiểm biết trước rủi ro cao (chứng khoán cao, tiền ảo)
• Cho vay lại với lãi cao rồi mất
• Tiêu xài không cân nhắc
• Đưa cho người thứ 3 không có căn cứ

Dấu hiệu 5 — Chuyển nhượng tài sản của người khác

• Bán tài sản đang giữ hộ
• Thế chấp tài sản không thuộc sở hữu của mình
• Cho người khác mượn tài sản đang thuê
• Dùng tài sản để thanh toán nợ cá nhân

5. Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 — Vay tiền rồi bỏ trốn (Điều 175 Khoản 3)

• A vay B 300 triệu để “mở cửa hàng”
• Ban đầu A có ý định trả, kinh doanh 3 tháng
• Kinh doanh thất bại, A không muốn đối mặt
• A bỏ đi Cambodia, đổi số điện thoại, cắt liên lạc
• Kết quả: Điều 175 Khoản 3 – tù 5-12 năm

Ví dụ 2 — Vay tiền để đánh bạc (Điều 175 Khoản 2)

• C vay D 100 triệu, hứa dùng để chữa bệnh mẹ
• Thực tế C dùng để đánh bạc, thua sạch
• Đến hạn C không trả được
• D phát hiện C nói dối về mục đích vay
• Kết quả: Điều 175 Khoản 2 – tù 2-7 năm (dùng vào mục đích bất hợp pháp)

Ví dụ 3 — Bán xe đang giữ hộ (Điều 175 Khoản 2)

• E được F nhờ giữ ô tô 800 triệu 3 tháng khi F đi công tác
• Trong thời gian đó, E gặp khó khăn tài chính
• E bán ô tô 600 triệu để trả nợ cá nhân
• Khi F về, E không có tiền và xe
• Kết quả: Điều 175 Khoản 4 – tù 12-20 năm (bán tài sản người khác giữ hộ + trên 500 triệu)

Ví dụ 4 — KHÔNG phạm tội (Vay dân sự)

• G vay H 200 triệu để đầu tư quán ăn
• Đầu tư thất bại do dịch bệnh 2024
• G công khai với H về tình hình, không bỏ trốn
• G thương lượng trả dần 5 triệu/tháng
• G vẫn ở nơi cư trú, hợp tác giải quyết
• Kết quả: CHỈ LÀ NGHĨA VỤ DÂN SỰ – không truy cứu hình sự. H có thể khởi kiện dân sự đòi nợ.

6. Chiến lược cho người bị điều tra

Chiến lược 1 — Chứng minh KHÔNG có ý chiếm đoạt

• Chứng minh ĐÃ CÓ NỖ LỰC trả nợ (chuyển khoản một phần, thương lượng)
• Chứng minh vẫn liên lạc với người cho vay, không bỏ trốn
• Chứng minh vẫn ở nơi cư trú, không cắt liên lạc
• Cung cấp lý do khách quan không trả được (kinh doanh thất bại, bệnh tật)
• Cam kết trả dần theo lịch cụ thể
• Kết quả: Có thể CHUYỂN VỤ ÁN từ hình sự sang DÂN SỰ – không có tiền án

Chiến lược 2 — Giảm mức chiếm đoạt

• Yêu cầu định giá lại tài sản
• Trừ đi phần đã trả (dù chỉ một phần)
• Trừ đi phần lãi vượt trần (nếu có)
• Trừ đi các khoản chi phí hợp lý
• Kết quả: Có thể giảm khung: từ Khoản 3 (5-12 năm) xuống Khoản 2 (2-7 năm)

Chiến lược 3 — Bồi thường + Hòa giải

• Bồi thường ĐẦY ĐỦ nếu có khả năng – có thể xin không truy cứu
• Bồi thường một phần + cam kết trả dần
• Xin đơn của người bị hại không truy cứu
• Vay người thân, thế chấp tài sản để bồi thường
• Kết quả: Tình tiết giảm nhẹ mạnh + có thể được miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29 BLHS

Chiến lược 4 — Tự thú

• Nếu chưa bị phát hiện → tự thú tại Công an
• Đến cùng luật sư
• Cam kết bồi thường
• Khoan hồng cao nhất

Khả năng án treo

• Khoản 1 (dưới 3 năm): 60-80%
• Khoản 2 (2-7 năm): 30-50%
• Khoản 3 (5-12 năm): 10-20%
• Khoản 4 (12-20 năm): rất khó
• Tham khảo điều kiện án treo Điều 65 BLHS

7. Chiến lược cho người bị hại

Bước 1 — Xác định vụ việc có phải hình sự không

• Người vay có bỏ trốn không?
• Có dấu hiệu cố tình không trả không?
• Có dùng vào mục đích bất hợp pháp không?
• Số tiền có đạt ngưỡng 4 triệu không?
• Nếu ĐỦ dấu hiệu → tố giác hình sự. Nếu KHÔNG → khởi kiện dân sự.

Bước 2 — Thu thập chứng cứ

• Hợp đồng vay/thuê/giữ hộ (dù viết tay)
• Sao kê chuyển tiền, biên lai
• Tin nhắn, ghi âm, email về việc giao tài sản
• Chứng cứ người vay bỏ trốn: xác nhận không có mặt tại nơi cư trú
• Chứng cứ người vay có khả năng trả nhưng cố tình không: tài sản, thu nhập
• Nhân chứng: người biết về giao dịch
• Vi bằng công chứng tại Văn phòng Thừa phát lại

Bước 3 — Tố giác Công an

• Nộp Đơn tố giác tại Công an cấp xã (hoặc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh/TP) nơi có tài sản/hành vi
• Kèm chứng cứ đầy đủ
• Xác định rõ số tiền/tài sản bị chiếm đoạt
• Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp (cấm xuất cảnh, phong tỏa tài khoản)
• Cần luật sư hỗ trợ soạn Đơn

Bước 4 — Đòi bồi thường

• Trong vụ án hình sự, được bồi thường thiệt hại
• Bồi thường: tài sản + lãi phát sinh + chi phí điều tra
• Có thể yêu cầu bồi thường tinh thần
• Nếu vụ án hình sự chậm → khởi kiện dân sự song song

8. Cách phòng ngừa khi giao tài sản

Khi cho vay tiền

• Hợp đồng công chứng nếu vay lớn (từ 50 triệu)
• Lãi suất KHÔNG QUÁ 20 phần trăm/năm (Điều 468 BLDS)
• Có tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh
• Yêu cầu chứng minh mục đích vay
• Chuyển khoản qua ngân hàng, không đưa tiền mặt
• Chụp CCCD 2 mặt của người vay + người bảo lãnh
• Xác nhận nơi cư trú hiện tại

Khi cho thuê/mượn tài sản

• Hợp đồng thuê/mượn có công chứng
• Đặt cọc đủ lớn (30-50 phần trăm giá trị)
• Ghi rõ mục đích sử dụng
• Cấm chuyển nhượng, thế chấp
• Kiểm tra định kỳ tình trạng tài sản
• Có bảo hiểm tài sản

Khi nhờ giữ hộ tài sản

• Hợp đồng gửi giữ tài sản rõ ràng
• Chọn người có nhân thân tốt, có địa chỉ cố định
• Không giữ hộ giá trị quá lớn
• Kiểm tra định kỳ
• Có nhân chứng khi giao

Dấu hiệu cảnh báo trước khi giao tài sản

• Người vay/thuê không có nơi cư trú cố định
• Có tiền án tiền sự về tài sản
• Đang có nhiều khoản nợ khác
• Có dấu hiệu cờ bạc, ma túy
• Câu chuyện vay không rõ ràng, mâu thuẫn
• Vội vàng, không muốn ký hợp đồng
• Không cho kiểm tra thông tin cá nhân

9. Bảng giá dịch vụ tại Luật Danh Thị

Câu hỏi thường gặp

Vay tiền không trả được có bị đi tù không?

KHÔNG NHẤT THIẾT. Vay không trả CHỈ LÀ NGHĨA VỤ DÂN SỰ nếu: (1) Vay hợp pháp, có hợp đồng. (2) Không có ý định chiếm đoạt ban đầu. (3) Không bỏ trốn, vẫn liên lạc với người cho vay. (4) Không có khả năng trả do lý do khách quan (thất bại kinh doanh, bệnh tật). (5) Vẫn nỗ lực trả dần. Người cho vay chỉ có thể KHỞI KIỆN DÂN SỰ đòi nợ, không truy cứu hình sự. TRUY CỨU HÌNH SỰ (Điều 175) khi: bỏ trốn, dùng vào mục đích bất hợp pháp, có khả năng nhưng cố tình không trả. Khuyến nghị người vay: (1) Luôn liên lạc rõ ràng với chủ nợ. (2) Cam kết trả dần bằng văn bản. (3) Không bỏ trốn.

Điều 174 và Điều 175 khác nhau ở điểm nào?

Khác ở THỜI ĐIỂM có ý định chiếm đoạt: (1) Điều 174 (Lừa đảo): có ý định chiếm đoạt TỪ ĐẦU, dùng thủ đoạn gian dối để chiếm tài sản. VD: khai gian, giả danh, làm giả tài liệu, đóng vai người khác. Nặng hơn – đến CHUNG THÂN. (2) Điều 175 (Lạm dụng tín nhiệm): nhận tài sản HỢP PHÁP, sau đó mới có ý định chiếm đoạt. VD: vay hợp pháp, kinh doanh thất bại → bỏ trốn. Nhẹ hơn – tối đa 20 năm. Ranh giới có thể MỎNG: nếu điều tra chứng minh được ý định gian dối từ đầu → chuyển từ Điều 175 sang Điều 174 (nặng hơn). Người bị hại thường muốn truy tố Điều 174 để đòi bồi thường lớn hơn. Cần luật sư đánh giá chính xác.

Bị vay 100 triệu người vay bỏ trốn – làm sao đòi lại?

4 CÁCH: (1) Tố giác hình sự Điều 175 tại Công an cấp xã (hoặc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh/TP) (nơi người vay cư trú trước đây). Kèm hợp đồng, sao kê chuyển tiền, chứng cứ bỏ trốn. Cơ quan điều tra sẽ truy tìm. (2) Yêu cầu cấm xuất cảnh nếu người vay có xu hướng ra nước ngoài. (3) Phong tỏa tài khoản ngân hàng của người vay. (4) Khởi kiện dân sự song song tại TAND khu vực – có thể được phong tỏa tài sản khác. (5) Đăng tin truy tìm trên phương tiện chính thống (không phải MXH cá nhân – dễ vi phạm Điều 156). (6) Thuê luật sư chuyên về đòi nợ – có kỹ thuật + mạng lưới. Khả năng đòi lại: 50-70% với sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp + có tài sản của người vay.

Cho thuê xe rồi người thuê bán mất – có phải Điều 175 không?

CÓ. Đây là điển hình Điều 175 Khoản 4 (nếu xe trên 500 triệu) hoặc Khoản 3 (200-500 triệu): (1) Nhận xe hợp pháp qua hợp đồng thuê. (2) Bán xe của chủ = chuyển nhượng tài sản của người khác. (3) Chiếm đoạt giá trị xe. Người bị hại nên: (1) Tố giác NGAY – càng sớm càng dễ thu hồi xe. (2) Cung cấp thông tin: biển số xe, số khung, số máy, ảnh xe. (3) Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp truy tìm xe. (4) Xác minh người MUA có phải “người mua ngay tình” không – nếu KHÔNG ngay tình, có thể đòi lại xe từ người mua. (5) Yêu cầu bồi thường giá trị xe + thiệt hại. Nếu xe đã bị bán qua nhiều người → phức tạp, cần luật sư có kinh nghiệm.

Người vay công khai nói không trả nợ – có phải chiếm đoạt không?

PHỤ THUỘC LÝ DO. (1) Nếu CÓ khả năng trả nhưng cố tình không: có tài sản đứng tên, có thu nhập, nhưng tuyên bố “không trả” → CÓ THỂ vào Điều 175 (nếu chứng minh được có khả năng trả). (2) Nếu KHÔNG có khả năng trả do lý do khách quan (kinh doanh sạch, không tài sản, không thu nhập) → CHỈ LÀ DÂN SỰ, không phạm tội. Chứng minh khó ở chỗ: người vay có thể giấu tài sản (đứng tên người thân, chuyển ra nước ngoài). Người bị hại cần: (1) Chứng minh CÓ dấu hiệu tẩu tán tài sản. (2) Chứng minh mức sống của người vay không phù hợp lời khai “không có tiền”. (3) Điều tra thu nhập thực tế. Cần luật sư chuyên đòi nợ + có mạng lưới điều tra.

Vay tiền để đầu tư chứng khoán, thua lỗ – có phạm tội không?

RANH GIỚI PHỨC TẠP: (1) Nếu ban đầu CÔNG KHAI mục đích đầu tư chứng khoán + người cho vay đồng ý → KHÔNG phạm tội. Vẫn có nghĩa vụ trả nợ nhưng dân sự. (2) Nếu KHAI GIAN mục đích (nói vay để chữa bệnh mà đầu tư chứng khoán) → có thể vào Điều 174 (Lừa đảo) – gian dối từ đầu. (3) Nếu công khai đầu tư nhưng chọn cổ phiếu RỦI RO CAO (F0, penny) biết trước có thể mất → có thể vào Điều 175 (không có khả năng trả do sử dụng bất cẩn). (4) Nếu đầu tư nghiêm túc + rủi ro thị trường chung → chỉ dân sự. Chiến lược cho người vay: (1) Công khai mục đích từ đầu. (2) Chọn kênh đầu tư hợp lý. (3) Nếu thua lỗ → công khai với chủ nợ, thương lượng trả dần.